జగదీష్ చంద్ర బోస్

0
182
టీ.వి. రామకృష్ణ
                        వైర్లెస్ టెలిగ్రాఫ్ ను కనుగొన్నది ఎవరు అంటే మన సమాధానం “మార్కోని” అని వస్తుంది.  అయితేమార్కొని కంటె ముందు వైర్లెస్ టెలిగ్రాఫ్ గురించి విస్తృత పరిసోధనలు చేసి ప్రపంచానికి ప్రయోగ పూర్వకంగా నిరూపించినది భారతీయ శాస్త్రవేత్త జగదీష్ చంద్ర బోస్. అయితే ఆయన వైర్లెస్ ప్రయోగాలను పేటెంట్ రిజిస్టర్ చేయకపోవటంవల్ల ఆయనుకు ఆ కీర్తి దక్కలేదు.  వైజ్ఞానిక పరిసోధనలను సొమ్ము చెసుకోవటం ఇస్టం  లేక అందుకు ఆయన నిరాకరించారు.  మొక్కలలొ ప్రాణముందని, వాటికి కూడా సంతొషం, ధుఖం, బధ తెలుసునని ప్రపంచానికి
తెలియజెశారు.
          మొక్కలకు వేసవికాలంలొ నాడి స్పందన ఎక్కువగాను, శీతాకాలంలొ తక్కువగా ఉంటుంధని తెలియజేశారు. మెదడు లేని మొక్కలలొ చిన్న చిన్న కణజాలాల ఆధారంగానే స్పందనలు
చేస్తాయని   తెలియజేశారు. అయితే మొక్కలలొ ప్రతిస్పందనలు ,జంతువులలొ కంటె కొంత  ఆలస్యంగా గుర్తించగలవని, మొక్కలు రాత్రి పన్నెండు గంటలకు నిద్రించి ఉదయం ఎనిమిది గంటలకు మేల్కొంటాయని ఆయన తెలియజేశరు.
                     జగదిష్ చంద్రబోస్  1958 నవంబర్ 30వ తేదిన మైమెన్ సింగ్ ( ప్రస్తుత బంగ్లదేష్ ) లొ జన్మించారు. ఆయన చిన్నతనం ఫరీద్ పూర్ లొ గడిచింది. అక్కద రైతు పిల్లలతొ, బెస్తవారి పిల్లలతొ కలిసి తిరగటం వల్ల ప్రకృతి  మీద  ఆయన అపార అభిమానం పెంచుకొన్నారు.  తొమ్మిదవ  యేట  కలకత్తా చెరుకున్నారు.అక్కడ మొదటి హేర్ స్కూల్ లొను ఆ తర్వత సెయింట్ గ్జెవియర్ స్కూల్లొ చదివారు. ఆ స్కుల్లొ ఫాదర్ లపొంట్ భౌతిక శాస్త్రాన్ని ప్రయోగ పూర్వకంగా బోధించటం వల్ల దాని మీద మక్కువ  పెంచుకున్నారు. అయితే వృక్ష శాస్తం మీద అంతే అభిమానం  పెంచుకున్నారు.వివిధ రకాల మొక్కలను పెరికి వాటి వేరు వేరువ్యవస్థను పరిశీలించేవారు. వివిధ రకాల పుష్పిచీ మొక్కలను పెంచుతూ వాతి పెరుగుదలను నిశితంగా పరిశీలించేవారు.  బోస్ తండ్రి డిప్యూటి మాజిస్ట్రేట్ గా పనిచేశారు.  బోస్ భారతీయ సంస్కృతి  సాంప్రదాయాల  మధ్య పెరిగాడు. తల్లి ద్వార రామాయణం,  మహాభారతాలను  తెలుసుకొన్నాడు. కర్ణుడి జేవితం ఆయనను ఎంతొ ఆకర్షించింది.  సెయెంట్ జేవియర్ స్కూల్లొ కొంతమంది ఆంగ్లో ఇండియన్, యౌరొపియన్ పిల్లలు బొస్ ను చులకనగా చూసెవారు.  బాక్సిగ్ చాంపియన్ అయిన ఒక కుర్రువాడు బొస్ ను సవాలు చేసాడు. అందుకు ప్రతిగా ఆ కుర్రవా డిని చితకబాది బుధ్ధి చెప్పాడు. అప్పటినుండి  ఆయనను మరెవరు  వేదించలేదు.
              1980 లో జగదీష్ చంద్ర బొస్ మెడిసన్ చదవాటానికి  “యూనివెర్సిటి ఆఫ్ లండన్” లో చేరెందుకు ఇంగ్లాండ్   వెళ్ళాడు.  అక్కడ తరచూ మలేరియాకు గురి కావడంతొ స్కాలర్షిప్ మీద  కేంబ్రిడ్జి లొ  నేచురల్ సైన్సులొ క్రీస్ట్స్ కాలేజిలో చదవవలసి వచ్చింది.  అక్కడ సర్ మైఖేల్ ఫాస్టర్, ఫ్రాన్సిస్ డార్విన్ వంటి టీచర్ల  ప్రభావం ఆయన మీద ఎంతగానొ పడంది.  1884 లో కేంబ్రిడ్జి  నుంచి బి.ఎ., తర్వాత సంవత్సరంలొ లండన్  యూనివర్సిటి   నుంచి డిగ్రీ తిసుకున్నాడు.
               1885 లొ భారత్ కు  తిరిగి వచ్చినప్పుడు  కలకత్తాలోని ప్రెసిడెన్సి  కాలీజీలొ ఉద్యొగం లభించింది.  అయితే అక్కడి యాజమాన్యం బ్రిటీష్ టీచర్లకు  ఇచ్చే జీతంలొ సగమే ఇస్తామని  షరతు పెట్టరు.  అందుకు నిరసనగా  మూడు సంవత్సరాలు పాటు జీతం తీసుకొకుండానే పనిచేశాడు.  ఆ సమయంలొ విద్యార్ధులకు పాటాలను ప్రయొగ పూర్వకంగా భొదించెవారు.  అందుకె విద్యార్ధులకు ఆయన అభిమాన ఉపాధ్యాయుడిగా పేరుపొందారు. పుస్తకాలు సహయం లేకుండా   ప్రతీ విషయాన్ని పరిశీలించడం,  ప్రశ్నించతం, ప్రయోగాలు చేసి పరిశోధించటం వంటివి  అలవర్చుకోవటం విధ్యర్ధులకు నేర్పారు.   ముడేళ్ళు కాలీజీలొ పనిచేసిన పిదప అప్పటి   ప్రిన్సిపాల్  ఆయన ప్రతిభను  మెచ్చి ఆయనకు పూర్తి జీతం ఇవ్వాలని  సిఫారసు  చేసాడు.
              ఆ రొజులలొ సరైన ప్రయొగశాలలు ఉండేవికావు. అందుకె ఆయన తన బాత్ రూం ప్రక్కన ఉండే చిన్న గదిని తన  ప్రయోగశాలగా మార్చుకొన్నాడు. తరగతులు అయిపోయిన తర్వాత ఆయిన తన ప్రయోగశాలలోనే ఎక్కువ కాలం గడిపేవారు. తనకు కావాళ్సిన పరికరాలను తనే తయారు చేసుకునేవారు. దానికి ఆయ్యే ఖర్చును కూడా ఆయనే భరించేవారు. ఆయన తన ప్రయోగాశాలలో రిఫ్రాక్షన్ ,డిఫ్రాక్షన్ పోలరైజేషన్ వంటి వాటిమిద ప్రయోగలు చేసేవారు.ఎలక్ట్రో మాగ్నెటిక్  వేవ్స్ ఉత్పత్తి చేసే పరికరాన్ని కనుగొన్నరు. 1894లో ఎలక్ట్రొ మాగ్నటిక్ వేవ్స్ ఆడారంగా వైర్ లెస్ ట్రాన్స్ మిట్ను ప్రదిర్శించి  చుపారూ.  ఈ తరంగాల ద్వారా  కొంత దూరంలో వున్న బెల్ మ్రోగించటం, గన్ పౌడర్ ను బార్ ద్రారా మందించి చూపించారు. “కోహిరర్” అనే పరికరానికి ఇంగ్లాండులో ఎంతో ప్రాచుర్యం లభించింది. జె.జె. థాంసన్,పాయిన్ కేర్ వంటి శాస్త్రవేత్తలు ఈ పరికరాన్ని గూర్చి పలు పుస్తకాల్లో ప్రస్తావించారు. “ఫాదర్ ఆఫ్ వైర్ లెస్ ట్రాన్స్ మిషన్ మేద పరిశోధనలు జరిపిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత మార్కోని ఆ పరిశోధనలపై పేటెంట్ రిజిష్టరు చేశారు. జె.సి బోస్ తన పరిశోధనలపై పేటెంట్ రిజిష్టరు చేయక పోవడం వలననే ఆయనకు సరైన గుర్తింపు లబించలేదు.
         1899-1900 సంవత్సరం మధ్య బోసు తన పరిశోధనలను “ప్లాంత్  ఫి జియాలజి” పై దృష్టి మరల్చారు. మొక్కల కదలికలు, జీవన ధర్మాలను “క్రెస్కో గ్రాఫ్ ” అనే పరికరం ద్వారా ఆయన గుర్తించగల్గారు. రెసోనెన్స్ రికార్డుర్ ఆసిలేటింగ్ రికార్డరు ద్వారా సెకండులో,కణ జాలాలలో జరిగే అనేక ప్రభావాలను ఆయన గుర్తించగల్గారు.
ఆయన స్వయంగా రూపొందించిన క్రెస్కో గ్రాఫ్ పరకరం ద్వార మొక్కల వివిధ జీవన ధర్మాలను పరిశోధించారు. క్రెస్కొ గ్రాఫ్ సహాయంతో మొక్కల జీవకణాలను పదివేలరెట్లు పెద్దవి చేసి చూడవచ్చు. ఈ పరికరాన్ని గూర్చి ప్రపంచ నలుమూలల నుండి ప్రశంసలు లభించాయి. మొక్కల మీద ఎరువులు,కాంతి కిరణాలు,అల్ట్రావై లెట్ కిరణాలు,విష పదార్ధాల ప్రభావం ఏ విధంగా ఉంటుందో ప్రపంచానికి ఆయన వెల్లడించారు. 1901న రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ లండన్ లో మొక్కలు బ్రోమైడ్ విష పదార్ధం వల్ల ఏ విధంగా చనిపొతాయో ఆయన ప్రయోగ పూర్వకంగా నిరూపించారు.
ఒక మొక్కను తన పరికరానికి అమర్చి, దాని వేళ్ళను బ్రోమైడ్ ద్రావణంలో ఉంచారు. పరికరం ద్వారా కాంతి తెర మీద ప్రసార మయ్యేట్లు చేశారు. మొక్క యొక్క స్పందనలను తెరమీద చూపగల్గారు. గడియారంలోని లోలకంలాగా ఆ ప్రతిబింబం కదలటం శాస్ర్తవేత్తలు గమనించారు. బ్రొమైడ్ ప్రబావం వల్ల ఆప్రతిబింబం విషం తిన్న ఎలుకులాగా గిల గిలా కొట్టుకొని కొంత సేపటికి ఆ ప్రతిబింబం ఆగి పోవటం గమనించారు. ఈయాసిడ్ ప్రభావం వల్ల మొక్క మరణించింది
ఈ ప్రయోగం పూర్తివగానే “రాయల్ సొసైటీ” భవనం కరతాళ ధ్వనులతో మ్రోగిపొయింది. అయతే కొంత మందికి ఈ ప్రయోగం  నచ్చలేదు.బోస్ చేసిన ప్రయోగాలను రాయల్ సొసైటి ప్రచురించటానికి వీలు పడదని అడ్డు తగిలారు.
బోస్ అంతటితో ఆగక రెండు సంత్సరాలు నిరంతరం పరిశోధనలు చేసి జీన నిర్జీవాలతో ప్రతిస్సందనలు గూర్చి ఒక మేనో గ్రాఫ్ ప్రచురించారు.దానిని రాయల్ సొసైటీ ఆమోదించి ప్రచురించి ప్రపంచ వ్యప్తంగా పంపిణీ చేసింది. 1901 మే 10 వ తేదిన రాయల్ సొసైటి లోని సభా భవనంలో బోస్ తన ప్రయోగాన్ని నిరూపించుకొన్నారు.  1920 లో ఆయన రాయాల్ సొసైటీ లో సభ్యులుగా ఎంపిక ఆయ్యారు.
మొక్కలకు,జంతువులు,మానౌల మాదిరిగా ప్రాణం ఉంటుందని, వేడికి,చలికి, కాంతికి,శబ్ధనికి, అవి కూదా స్పందిస్తయని ప్రపంచానికి ప్రయోగ పూర్వకంగా మొట్టు వెల్లడి చేసిన వారు -జగదీష్ చంద్రబోస్
తన చిరకాలం వాంఛ అయిన బోస్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ను 30 నవంబర్, 1917 లో ప్రారంభోత్సవం చేశారు. ఆ సందర్బంగ ఆయన మాట్లాడుతూ “ఇది ఒక ప్రతోగశాల కాదు,ఒక దేవాలయం” అని అభివర్ణంచారు.
జగదీష్ చంద్రబోస్ కు క్రికెట్ అంటే  ఇష్టం.  ఆయన నీట్ గా డ్రస్ వెసుకొనెవారు.  సైన్స్ కు సంధించిన మీటింగులకు మాత్రమే  హాజరు ఆయ్యెవారు. తొటలొ నడిచేత్ప్పుదుగని, కారు నడిటేటప్పుడు గాని ఆయన ఆలోచనా సముద్రంలో మునిగి ఉండేవారు. ఆయన ప్రకృతిని ఎక్కువగా ఆరధించేవారు పరిశోధనలను కొనసానొచాలని ఆయన ప్రబోధించారు.
బోస్ ప్రయోగాలన్నీ కలకత్తా లోనే జరిగాయి.అయితే మహత్మా గాంధీ, రవీంద్రనాధ్ ఠాగూర్,స్వామి వివేకానంద వంటి కొదరు మాత్రమే ఆయన ప్రతిభను గుర్తించ గలిగారు. మిగిలిన భారత దేశం ఆయన ప్రతిభను గుర్తించలేదు. రవీంద్రనాధ్ ఠగూర్ బోస్ కు మంచి మెత్రులు. పాశ్చాత్య దేశాలన్ని బోస్ ప్రతిభను గుర్తించిన తర్వాతగాని, ఆయన ప్రతిభను మన దేశం గుర్తించలేదు.
1902 లొ “ది లివింగ్”, 1926 లొ “ది నెర్వస్ మెకానిజం ఆఫ్ ప్లాంట్స్” ఆయన వ్రాసిన ఈ రెండూ పుస్థకాలు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందాయి.
ఆయితే  దురదృష్ట్ వశాత్తు విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఆయనకు సరైన గుర్తింపు లభించలేదు. బోస్ నవంబర్ 23, 1937 లో తన ఎనభైయవ్వ యేటకు ఒక వారం రోజుల ముందు చనిపోయారు.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here